Czym jest stawka WIBOR?

4 września 2020

Posiadacze kredytów hipotecznych (ale nie tylko) z uwagą wsłuchują się w komunikaty o wysokości wskaźnika WIBOR, gdyż to od niego zależy poziom oprocentowania spłacanych przez nich zobowiązań. Niższy stawka to dobra wiadomość, gdyż przekłada się na obniżenie kwoty comiesięcznej raty.

 

Koszt kredytu uzależniony jest od bardzo wielu czynników, m.in. wysokości oprocentowania, prowizji bankowej, różnego rodzaju innych kosztów (np. opłaty za rozpatrzenie wniosku, obowiązkowe ubezpieczenie). W przypadku kredytów gotówkowych ich wysokość znana jest kredytobiorcy w momencie zawierania umowy. 

 

W innej sytuacji są zaciągający kredyt hipoteczny na kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat. W tak długiej perspektywie nie sposób przewidzieć sytuacji na rynkach finansowych, więc oprocentowanie kredytów zmienia się co pewien czas w oparciu o specjalne wskaźniki.

 

Bardzo ważne skróty

To, który z nich zostanie użyty zależy od zapisów w umowie kredytowej. W przypadku kredytów walutowych możemy mieć do czynienia z EURIBOR-em (ang. Euro Interbank Offered Rate), który określa referencyjną wysokość oprocentowania kredytów i depozytów na rynku międzybankowym w strefie euro albo z LIBOR-em (ang. London Interbank Offered Rate) mówiącym o referencyjnej wysokości oprocentowania kredytów i depozytów na rynku międzybankowym w Londynie.

 

Nas – Polaków – interesują głównie WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate), czyli referencyjna wysokość oprocentowania kredytów i depozytów na rynku międzybankowym w Warszawie oraz WIBID (ang. Warsaw Interbank Bid Rate), który dotyczy referencyjnej stawki oprocentowania lokat na polskim rynku międzybankowym.

 

Jak jest określany WIBOR?

WIBOR określany jest na 1 dzień (od dnia zawarcia transakcji lub od następnego dnia roboczego), 1 lub 2 tygodnie, 1, 3, 6 i 9 miesięcy lub 1 rok. Ustalany jest każdego dnia roboczego o godz. 11:00 na tzw. fixingu.

 

Wskaźnik mówi o przeciętnym oprocentowaniu pożyczek na polskim rynku bankowym, gdyż jest obliczany jako średnia arytmetyczna wysokości oprocentowania depozytów zgłoszonych przez banki komercyjne i Bank Gospodarstwa Krajowego.

 

Do czego służy WIBOR?

Jako, że WIBOR mówi o „cenie pieniądze” w określonym czasie używany jest jako punkt odniesienia dla oprocentowania kredytów hipotecznych i pożyczek dla przedsiębiorców oraz ma pośredni wpływ na oprocentowanie kredytów gotówkowych. Używany jest również do ustalenia oprocentowania obligacji i instrumentów pochodnych.

 

Zdarza się, że WIBOR jest też podstawą do określenia oprocentowania depozytów. Odsetki wypłacane posiadaczom oszczędności są wówczas obliczane jako WIBOR na dany okres minus (przykładowo) 0,75 p.p. Może się okazać, że wynik działania będzie ujemny, stąd w tabelach oprocentowania pojawiają zapisy, że wówczas oprocentowanie konta oszczędnościowego/lokaty wyniesie 0% w skali roku.

 

Dodajmy, że na koszty ponoszone przez kredytobiorcę ma także wpływ marża kredytowa ustalana indywidualnie przez każdy bank zależnie od sytuacji na rynku międzybankowym, ale i w odniesieniu do własnej strategii sprzedażowej.

 

Suma tych dwóch elementów – WIBOR + marża – określa oprocentowanie kredytu hipotecznego w danym okresie.

 

Do ustalenia aktualnego oprocentowania wysokości kredytów hipotecznych na ogół używane są wskaźniki WIBOR 3M (trzymiesięczny) lub WIBOR 6M (sześciomiesięczny), co przekłada się na częstotliwość zmian wysokości rat płaconych przez spłacających kredyty hipoteczne. Szczegółowe zasady ustalania bieżącego oprocentowania muszą być precyzyjnie określone w umowie kredytowej.

 

Dobrze wiedzieć co ma wpływ na wysokość stawki WIBOR

Warto zadać sobie pytanie, co ma wpływ na kształtowanie się WIBOR-u? W największym skrócie można by odpowiedzieć – koniunktura, sytuacja polityczno-gospodarcza w kraju i na świecie. Wchodząc głębiej w zagadnienie, trzeba by wspomnieć o stabilności politycznej, poziomie inflacji, skłonności przedsiębiorców do inwestowania czy przeciętnych obywateli do konsumpcji/oszczędzania, a także sytuacji makroekonomicznej danego państwa. Wszystko to kształtuje sytuację, która ma wpływ na rynki finansowe.

 

Dodajmy, że oprocentowanie kredytów gotówkowych też jest związane z poziomem wskaźnika WIBOR, ale kredytobiorca tego „nie widzi”, gdyż ma zagwarantowaną stałą stawkę. Jeśli więc w czasie spłacania kredytu WIBOR wzrośnie, to klient jest „wygrany”, nie musi ponosić wyższych kosztów. I odwrotnie, gdyby w trakcie trwania zobowiązania WIBOR spadł, to kredytobiorcę i tak będzie obowiązywało oprocentowanie wynikające z umowy kredytowej.

 

Działania kredytobiorcy

Przy zobowiązaniach krótkoterminowych wahania WIBOR-u nie mają większego znaczenia. Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku kredytów hipotecznych, które mają długi okres spłaty i opiewają na wysokie kwoty.

 

Kredytobiorca nie ma wpływu na sytuację na rynkach finansowych, ale może podejmować pewne działania, które ograniczą ponoszone przez niego koszty. Pierwsze z nich, to skrócenie okresu kredytowania – im jest on dłuższy, tym mocniejszy wpływ wahania stawki WIBOR na wysokość raty. Drugie – wybór rat malejących zamiast stałych. Wiąże się to ze znacznie wyższymi obciążeniami w początkowym okresie spłaty, ale tym samym szybko spłacany jest kapitał, od którego są liczone odsetki i w konsekwencji podwyższenie WIBOR-u w mniejszym stopniu przełoży się na wzrost comiesięcznej raty.

 

Ważne zapisy w umowie

Rozważając zaciągnięcie kredytu, którego oprocentowanie związane jest ze stawką WIBOR należy szczególnie dokładnie zapoznać się z umową kredytową i dowiedzieć się, jak wahania WIBOR-u będą wpływały na wysokość płaconych rat.

 

Jest to bardzo ważne w sytuacji, gdy mamy do czynienia z historycznie najniższymi wartościami WIBOR. Znaczenie takiej analizy przedstawimy na przykładzie 25-letniego kredytu na 218 tys. zł z oprocentowaniem 4,08% (WIBOR 6M 1,78%, marża banku – 2,30%). Gdyby WIBOR wzrósł do 3%, to rata podskoczyłaby z 1158 zł do 1310 zł. WIBOR na poziomie 5% oznaczałby ratę w wysokości 1577 zł.

 

Świadomość zmiany wysokości obciążeń związanych z kredytem, to ważny element podejmowania decyzji o zaciągnięciu zobowiązania. Zawsze trzeba uwzględnić uwzględnić możliwość spadku dochodów, ich utratę, poważną chorobę czy inne nieprzewidziane sytuacje życiowe.